در سرزمینی که اقتصاد دستوری، ریشه در اعماق تاریخ دوانده است، داستانی غمانگیز از تقابل میان بانک مرکزی و دولتها به گوش میرسد. گویی در این سرزمین، استقلال، آرزوی دیرینهای است که هیچگاه به سرانجام نمیرسد.
در اقتصادِ پویای هر کشوری، بانک مرکزی نقشی محوری ایفا میکند. سکانداری سیاستهای پولی، مهار تورم، نظارت بر نظام بانکی و تامین ثبات اقتصادی، از جمله وظایف خطیری هستند که بر دوش این نهاد سنگینی میکنند. اما در ایران، داستانی غمانگیز از تقابل دیرینه میان بانک مرکزی و دولتها به گوش میرسد. گویی در این سرزمین، استقلال، آرزوی دیرینهای است که هیچگاه به سرانجام نمیرسد.
در این مقاله، به واکاوی چالشهای پیش روی استقلال بانک مرکزی در ایران میپردازیم و ریشههای این معضل را بررسی میکنیم. همچنین، نگاهی به قانون جدید بانک مرکزی خواهیم داشت و تاثیرات احتمالی آن بر استقلال این نهاد را مورد بحث قرار خواهیم داد.
ریشههای درهمتنیدهی سیاست و اقتصاد
اقتصادِ دستوری، سایهی سنگینی است که بر سر اقتصاد ایران سنگینی میکند. در این نظام، دولتها به جای اتکا به قواعد بازار و تصمیمات کارشناسی، در پی اعمال سیاستهای دستوری و خلق پول بدون پشتوانه هستند. این رویکرد، نهتنها به تورم و بیثباتی اقتصادی دامن میزند، بلکه استقلال بانک مرکزی را نیز به طور جدی تهدید میکند.
در چنین فضایی، بانک مرکزی به مثابه عروسکی در دستان دولتها درمیآید و از رسالت اصلی خود، یعنی حفظ ثبات اقتصادی و نظارت بر نظام بانکی، باز میماند.
تجربهای تلخ از گذشته
تاریخ پر فراز و نشیب ایران، گواه اتفاق های متعددی از تقابل میان بانک مرکزی و دولتها است. در مقاطعی، دولتها با اعمال فشارهای سیاسی و اقتصادی، بانک مرکزی را مجبور به اتخاذ سیاستهایی کردهاند که مغایر با اصول اقتصادی و منافع ملی بوده است.
یکی از نمونههای بارز این امر، در دوران ریاست جمهوری محمود احمدینژاد رخ داد. در آن دوران، دولت احمدینژاد با هدف تحریک تقاضا و رونق اقتصادی، به بانکها دستور داد تا تسهیلات ارزانقیمت به مردم ارائه کنند. این سیاستِ نسنجیده، به تورم افسارگسیخته و بیثباتی اقتصادی دامن زد و در نهایت، به ضرر کل جامعه تمام شد.
نقش مخرب پوپولیسم
وعدههای انتخاباتی پوپولیستی، یکی دیگر از عوامل تهدیدکنندهی استقلال بانک مرکزی است. در این فضا، دولتها برای جلب رضایت مردم، وعدههایی میدهند که فراتر از توان و ظرفیت اقتصادی کشور است.
برای مثال، وعدهی ساخت مسکنهای ارزانقیمت یا پرداخت یارانههای بیرویه، از جمله این وعدهها هستند. در چنین شرایطی، بانک مرکزی به مثابه منبعی برای تامین منابع مالی این طرحهای غیراقتصادی تلقی میشود و از اتخاذ سیاستهای پولیِ متناسب با شرایط اقتصادی باز میماند.
قانون جدید: امیدی تازه یا تداوم چالشها؟
قانون جدید بانک مرکزی که در سال 1399 به تصویب رسید، با هدف تقویت استقلال این نهاد و ارتقای کارایی آن تدوین شده است. با این حال، منتقدان این قانون معتقدند که برخی از مفاد آن نه تنها به تقویت استقلال بانک مرکزی کمکی نمیکند، بلکه میتواند حصارهای نظارتی را سست کرده و زمینه را برای اعمال نفوذ بیشتر دولتها فراهم کند.
یکی از مهمترین چالشهای قانون جدید، تغییر در ترکیب ارکان بانک مرکزی است. در این قانون، نقش شورای فقهی پررنگتر شده و نحوه انتصاب و برکناری رئیس کل بانک مرکزی و اعضای شورای پول و اعتبار نیز دستخوش تغییر شده است.
منتقدان این تغییرات معتقدند که این امر میتواند استقلال بانک مرکزی را در تصمیمگیریهای پولی و اقتصادی مخدوش کند و زمینه را برای اعمال نفوذ سیاسی و مذهبی در این نهاد حساس فراهم کند.
چالشهای پیش روی استقلال در عصر جدید
علاوه بر چالشهای سنتی، بانک مرکزی در عصر جدید با چالشهای نوظهوری نیز روبرو است. جهانی شدن، گسترش فناوریهای نوین و پیچیدگیهای روزافزونِ اقتصاد جهانی، از جمله این چالشها هستند.
در چنین فضایی، بانک مرکزی نیازمندِ استقلال و اقتدار بیشتری برای اتخاذ سیاستهای پولیِ متناسب با شرایط جدید است.
پزشکیان تو تلفنی با بن سلمان، پیامی روشن گفت: «ما با هیچ کشوری جنگ نداریم»، ولی ایران از خودش دفاع کند. این تماس تو شرایطی که آمریکا تهدیداتش رو بیشتر کرده، نشون میده برای دیپلماسی و صلحه. بن سلمان هم
جاده شرق اصفهان، منطقهای مسکونی در حال توسعه در شرق شهر اصفهان است که به دلیل موقعیت جغرافیایی و دسترسی مناسب، به یکی از مناطق جذاب برای سکونت تبدیل شده است. در این مقاله، به بررسی جنبههای مختلف این
جاده اصفهان-نائین، مسیری طولانی و تاریخی است که دو شهر مهم استان اصفهان را به یکدیگر متصل میکند. این جاده که از شرق اصفهان آغاز میشود، با عبور از دشتهای وسیع و کویر مرکزی ایران، به شهر نائین میرسد
با 150 میلیون تو تهران، بسته به محله، میتونی از 30 متر (مثل پونک) تا 65 متر (مثل یافتآباد) خونه اجاره کنی. اجاره خانه جوادیه و نازیآباد حدود 50 متر، خانیآباد و یافتآباد تا 60-65 متر، و تهرانپارس
به گزارش شیش دنگ، تحولات مهمی در قوانین بازنشستگی کشور از فروردین ماه سال جاری به اجرا درآمده است که به طور مستقیم زندگی میلیونها ایرانی را تحت تاثیر قرار خواهد داد. این تغییرات که در راستای اصلاح سا
در حالی که بازار مسکن ایران سالهاست با رکود دست و پنجه نرم میکند و فشار فزاینده اجارهبها کمر مستاجران را خم کرده، خبرها حاکی از آن است که دولت در سال ۱۴۰۴ برنامههای ویژهای برای حمایت از این قشر آ
ویلاهای آماده، از چوبی و بتنی تا LSF و ساندویچ پانل، یه راه سریع و بهصرفه برای داشتن ویلان. مزایاشون سرعت، هزینه کمتر و جابجایه، ولی معایبی مثل عمر کمتر و محدودیت طراحی هم دارن. تو مناطقی مثل کردان،
طراحی و ساخت ویلا تو دماوند با شناخت محله ها (مثل گیلاوند، آبسرد، جابان، رودهن و ناحیه مرکزی) شروع میشه. برای آبوهوای کوهستانی، عایقبندی، سقف شیبدار و پنجره های بزرگ قرار دهید. با توجه به زلزلهخیز بو
محله جابر انصاری در شمال شهر اصفهان و در منطقه هشت شهرداری اصفهان واقع شده است. این محله یکی از محلههای نسبتاً جدید اصفهان است که در سالهای اخیر به دلیل ساختوسازهای گسترده، رشد قابل توجهی داشته است
ارزیابی ملک، کلید شناخت ارزش واقعی داراییهای شماست. این فرآیند تخصصی که توسط کارشناسان انجام میشود، از خرید و فروش تا وام و بیمه کاربرد دارد. در این مقاله، مراحل، روشها و اهمیت ارزیابی ملک را به زب
زیباترین خانههای تهران، از برج چناران تو الهی تا ویلاهای کامرانیه و پنتهاوسهای زعفرانیه، ترکیبی از لوکسی، طبیعت و مدرنیتهها که خانه توشون آرزوی خیلیهاست را میخرند. قیمتها از 50 میلیارد تا بالای
در دنیای امروز، خرید اینترنتی خانه به یک روش مدرن و کارآمد برای یافتن خانه ایدهآل تبدیل شده است. این مقاله شما را با مزایا، چالشها و نکات کلیدی خرید خانه به صورت آنلاین آشنا میکند. اگر به دنبال راه