بافت فرسوده چیست؟ عوامل شکل‌گیری بافت فرسوده و راهکارهای احیای آن

شهرها، همچون موجودات زنده، در طول زمان تغییر و تحول پیدا می‌کنند. در دل این تغییرات، گاهی بخش‌هایی از شهر، همچون قلبی فراموش شده، به حال خود رها می‌شوند و به تدریج رو به زوال می‌گذارند. این بخش‌های فرسوده، با کوچه‌های تنگ و تاریک، خانه‌های فرسوده و زیرساخت‌های ناکارآمد، نه تنها سیمای شهر را مخدوش می‌کنند، بلکه زندگی ساکنان خود را نیز با مشکلات فراوانی مواجه می‌سازند. اما بافت فرسوده چیست و چه عواملی باعث شکل‌گیری آن می‌شوند؟ در این مقاله، با زبانی ساده و صمیمی، به این پرسش‌ها پاسخ خواهیم داد و نگاهی عمیق‌تر به این پدیده شهری خواهیم انداخت.

💻به قدرتمندترین سامانه ملکی کشور خوش آمدید

 

بافت فرسوده چیست؟

بافت فرسوده، به بخش‌هایی از شهر گفته می‌شود که به دلیل قدمت زیاد، عدم رسیدگی و نوسازی، دچار فرسودگی و تخریب شده‌اند. این بافت‌ها، معمولاً در هسته اولیه شهرها شکل می‌گیرند و با گذشت زمان، به دلیل عدم تطابق با نیازهای روزافزون جامعه، از رونق می‌افتند. خانه‌های قدیمی و فرسوده، کوچه‌های تنگ و باریک، نبود فضای سبز و امکانات رفاهی، از جمله ویژگی‌های بارز بافت‌های فرسوده هستند.

 

انواع بافت فرسوده:

بافت‌های فرسوده، همچون پازلی پیچیده، از قطعات مختلفی تشکیل شده‌اند که هر یک ویژگی‌ها و چالش‌های خاص خود را دارند. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر انواع بافت فرسوده می‌پردازیم:

بافت فرسوده

 

بافت های فرسوده به کی ها تعلق میگیرد؟

 

-1بافت فرسوده تاریخی:

این بافت‌ها، گنجینه‌های ارزشمندی از تاریخ و فرهنگ شهرها هستند. خانه‌های قدیمی با معماری منحصربه‌فرد، کوچه‌های سنگفرش و بناهای تاریخی، هویت و اصالت این مناطق را شکل می‌دهند. با این حال، گذر زمان و بی‌توجهی، این گنجینه‌ها را در معرض خطر نابودی قرار داده است.

  • ویژگی‌ها:

  • چالش‌ها:

    • تخریب و فرسودگی بناهای تاریخی

    • تغییر کاربری غیرمجاز

    • عدم رعایت ضوابط میراث فرهنگی در نوسازی

    • کمبود منابع مالی برای مرمت و نگهداری

  • راهکارها:

    • تدوین و اجرای طرح‌های جامع حفاظت و احیا

    • جلب مشارکت بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران

    • اعطای تسهیلات و مشوق‌های مالی به مالکان

    • آموزش و فرهنگ‌سازی در زمینه حفظ میراث فرهنگی

 

کوچه بافت فرسوده

 

-2بافت فرسوده میانی:

این بافت‌ها، در میانه راه بین بافت تاریخی و بافت جدید قرار دارند. آن‌ها معمولاً دارای قدمت کمتری نسبت به بافت تاریخی هستند، اما به دلیل عدم نوسازی و بهسازی، دچار فرسودگی شده‌اند.

  • ویژگی‌ها:

    • قدمت متوسط (چند ده ساله)

    • معماری ساده و فاقد ارزش تاریخی

    • تراکم بالای جمعیت

    • کمبود فضای سبز و امکانات رفاهی

 

**رکورد صدور پروانه در بافت‌های فرسوده پس از انقلاب شکسته شد**

 

  • چالش‌ها:

    • فرسودگی ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها

    • تراکم بالای جمعیت و کمبود فضا

    • مشکلات اجتماعی و اقتصادی

    • عدم تمایل سرمایه‌گذاران به دلیل عدم سودآوری

  • راهکارها:

    • نوسازی و بهسازی بافت با مشارکت ساکنان

    • تجمیع پلاک‌ها و ایجاد فضاهای باز و سبز

    • اعطای تسهیلات و مشوق‌های مالی به مالکان

    • ایجاد زیرساخت‌های مناسب و خدمات شهری

 

-3 بافت فرسوده حاشیه‌ای:

این بافت‌ها، در حاشیه شهرها و اغلب به صورت غیررسمی و بدون برنامه‌ریزی شکل گرفته‌اند. ساکنان این مناطق، معمولاً از اقشار کم‌درآمد و مهاجر هستند و با مشکلات اقتصادی و اجتماعی فراوانی دست و پنجه نرم می‌کنند.

  • ویژگی‌ها:

    • ساخت‌وساز غیرمجاز و بی‌ضابطه

    • کمبود یا نبود زیرساخت‌های اساسی (آب، برق، فاضلاب)

    • مشکلات بهداشتی و زیست‌محیطی

    • فقر، بیکاری و آسیب‌های اجتماعی

 

خانه های بافت فرسوده

 

**بافت های فرسوده به کی ها تعلق میگیرد؟**

 
  • چالش‌ها:

    • ساماندهی و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان

    • تأمین زیرساخت‌ها و خدمات شهری

    • توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی ساکنان

    • پیشگیری از گسترش بافت‌های حاشیه‌ای

  • راهکارها:

    • تدوین و اجرای طرح‌های جامع ساماندهی

    • ارائه خدمات آموزشی، بهداشتی و اجتماعی

    • ایجاد فرصت‌های شغلی و درآمدزایی

    • مشارکت ساکنان در فرآیند تصمیم‌گیری و اجرا

 

اهمیت توجه به بافت فرسوده:

بافت‌های فرسوده، بخش مهمی از هویت و تاریخ شهرها هستند. احیای این بافت‌ها، نه تنها به بهبود کیفیت زندگی ساکنان کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به توسعه اقتصادی و اجتماعی شهرها نیز منجر شود. بافت‌های فرسوده، فرصتی برای سرمایه‌گذاری و ایجاد اشتغال هستند و می‌توانند به قطب‌های گردشگری و فرهنگی تبدیل شوند.

عوامل شکل‌گیری بافت فرسوده:

  • قدمت زیاد: ساختمان‌ها و زیرساخت‌های قدیمی، به دلیل عدم رعایت اصول مهندسی و مصالح نامرغوب، در برابر حوادث طبیعی و فرسایش آسیب‌پذیرتر هستند.

  • عدم رسیدگی و نوسازی: بی‌توجهی به تعمیر و نگهداری ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری، باعث تشدید فرسودگی و تخریب آن‌ها می‌شود.

  • تغییرات کاربری: تغییر کاربری زمین‌های مسکونی به تجاری و اداری، باعث افزایش تراکم جمعیت و ترافیک در این مناطق می‌شود و فرسودگی را تشدید می‌کند.

  • مهاجرت: مهاجرت ساکنان اصلی به مناطق جدیدتر و مرفه‌تر، باعث کاهش جمعیت و سرمایه در بافت‌های فرسوده می‌شود و به تدریج آن‌ها را به حاشیه می‌راند.

  • فقر اقتصادی و اجتماعی: ساکنان بافت‌های فرسوده، اغلب از اقشار کم‌درآمد جامعه هستند و توان مالی لازم برای نوسازی و بهسازی خانه‌های خود را ندارند.

چالش های بافت فرسوده

 

**تحولی بزرگ در نوسازی بافت‌های فرسوده**

 

پیامدهای بافت فرسوده:

بافت‌های فرسوده، همچون زخمی کهنه بر پیکر شهرها، پیامدهای ناگواری را برای ساکنان و کل جامعه به همراه دارند. این پیامدها، در ابعاد مختلف زندگی شهری نمود پیدا می‌کنند و در صورت بی‌توجهی، می‌توانند به بحرانی عمیق تبدیل شوند.

 

1. کاهش کیفیت زندگی:

بافت‌های فرسوده، به دلیل شرایط نامناسب زیستی، به کانون مشکلات اجتماعی و بهداشتی تبدیل می‌شوند. خانه‌های فرسوده و کوچک، کوچه‌های تنگ و تاریک، نبود فضای سبز و امکانات رفاهی، همه و همه دست به دست هم می‌دهند تا زندگی را برای ساکنان این مناطق دشوار و طاقت‌فرسا کنند.

  • مشکلات مسکن: خانه‌های قدیمی و فرسوده، علاوه بر عدم زیبایی و راحتی، فاقد استانداردهای ایمنی و بهداشتی هستند. این خانه‌ها، در برابر سرما و گرما، رطوبت و آلودگی آسیب‌پذیرند و سلامت ساکنان را به خطر می‌اندازند.

  • ترافیک و آلودگی: کوچه‌های باریک و نامنظم، مانع از تردد روان خودروها می‌شوند و به ایجاد ترافیک و آلودگی هوا و صوتی دامن می‌زنند.

  • کمبود خدمات شهری: بافت‌های فرسوده، اغلب از خدمات شهری مناسب مانند جمع‌آوری زباله، نظافت معابر و فضای سبز محروم هستند. این امر، به آلودگی محیط زیست و شیوع بیماری‌ها کمک می‌کند.

 

2. آسیب‌پذیری در برابر حوادث طبیعی:

ساختمان‌های فرسوده و زیرساخت‌های ناکارآمد، در برابر حوادث طبیعی مانند زلزله، سیل و آتش‌سوزی بسیار آسیب‌پذیرند. در صورت وقوع این حوادث، خسارات جانی و مالی فراوانی به ساکنان این مناطق وارد می‌شود و امکان امدادرسانی نیز به دلیل شرایط نامناسب محیطی، دشوارتر می‌شود.

3. افزایش جرم و جنایت:

فقر، بیکاری، کمبود امکانات آموزشی و فرهنگی، و احساس تبعیض و محرومیت، زمینه را برای افزایش جرم و جنایت در بافت‌های فرسوده فراهم می‌کنند. این مناطق، به پناهگاهی برای بزهکاران و معتادان تبدیل می‌شوند و امنیت ساکنان را به خطر می‌اندازند.

4. کاهش ارزش اقتصادی:

بافت‌های فرسوده، به دلیل مشکلات ذکر شده، ارزش اقتصادی خود را از دست می‌دهند و به تدریج به مناطق حاشیه‌ای و فقیرنشین تبدیل می‌شوند. این امر، باعث کاهش درآمد شهرداری‌ها و دولت از محل مالیات و عوارض می‌شود و به چرخه‌ای معیوب از فقر و محرومیت دامن می‌زند.

5. پیامدهای روانی و اجتماعی:

زندگی در بافت‌های فرسوده، با مشکلات و محرومیت‌های فراوان، می‌تواند تأثیرات منفی عمیقی بر سلامت روان و روابط اجتماعی ساکنان داشته باشد. احساس ناامنی، استرس، افسردگی، انزوا و خشونت، از جمله پیامدهای روانی و اجتماعی زندگی در این مناطق هستند.

راهکارهای احیای بافت فرسوده: بازآفرینی قلب‌های فراموش‌شده شهر

احیای بافت‌های فرسوده، همچون دمیدن روح تازه در کالبد فرسوده شهرها، نیازمند عزمی راسخ و رویکردی جامع و چندوجهی است. این فرآیند، تنها به نوسازی فیزیکی محدود نمی‌شود، بلکه باید ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را نیز در بر بگیرد. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر راهکارهای احیای بافت فرسوده می‌پردازیم:

 

1. نوسازی و بهسازی:

نوسازی و بهسازی، سنگ بنای احیای بافت‌های فرسوده است. این فرآیند، شامل بازسازی و مقاوم‌سازی ساختمان‌های فرسوده، اصلاح معابر و شبکه‌های زیرساختی، و بهبود سیما و منظر شهری می‌شود.

  • بازسازی و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها: با استفاده از مصالح و تکنولوژی‌های نوین، می‌توان ساختمان‌های فرسوده را مقاوم‌سازی کرد و آن‌ها را به استانداردهای ایمنی و بهداشتی رساند.

  • اصلاح معابر و شبکه‌های زیرساختی: اصلاح شبکه‌های آب و فاضلاب، برق، گاز و تلفن، و همچنین بهبود وضعیت معابر و پیاده‌روها، به ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و تسهیل ارائه خدمات شهری کمک می‌کند.

  • بهبود سیما و منظر شهری: رنگ‌آمیزی و نورپردازی نماهای ساختمان‌ها، ایجاد فضاهای سبز و کاشت درختان، و نصب المان‌های شهری، به زیباسازی بافت فرسوده و افزایش جذابیت آن برای ساکنان و گردشگران کمک می‌کند.

 

بافت‌های فرسوده شهر

 

**نوسازی بافت‌های فرسوده با کمک چینی‌ها**

 

2. توسعه فضای سبز و امکانات رفاهی:

ایجاد فضاهای سبز و پارک‌ها، احداث مراکز فرهنگی، ورزشی و تفریحی، و تأمین خدمات بهداشتی و آموزشی، به ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و افزایش رضایت آن‌ها از محیط زندگی کمک می‌کند.

  • فضاهای سبز و پارک‌ها: فضاهای سبز، علاوه بر ایجاد زیبایی و طراوت، به بهبود کیفیت هوا، کاهش آلودگی صوتی و افزایش تعاملات اجتماعی کمک می‌کنند.

  • مراکز فرهنگی، ورزشی و تفریحی: این مراکز، به غنی‌سازی اوقات فراغت ساکنان و ایجاد فرصت‌های یادگیری و رشد فردی کمک می‌کنند.

  • خدمات بهداشتی و آموزشی: دسترسی به خدمات بهداشتی و آموزشی با کیفیت، از حقوق اولیه شهروندان است و نقش مهمی در ارتقای سلامت و رفاه آن‌ها دارد.

 

3. توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی:

توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی ساکنان، یکی از مهم‌ترین راهکارهای احیای بافت فرسوده است. این فرآیند، شامل ارائه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، ایجاد فرصت‌های شغلی و حمایت از کسب و کارهای کوچک می‌شود.

  • آموزش‌های فنی و حرفه‌ای: با ارائه آموزش‌های مهارت‌آموزی، می‌توان به ساکنان بافت فرسوده کمک کرد تا شغل مناسبی پیدا کنند و درآمد خود را افزایش دهند.

  • ایجاد فرصت‌های شغلی: با جذب سرمایه‌گذاری و ایجاد کسب و کارهای جدید در بافت فرسوده، می‌توان فرصت‌های شغلی پایدار برای ساکنان ایجاد کرد.

  • حمایت از کسب و کارهای کوچک: با ارائه تسهیلات و مشاوره‌های مالی و مدیریتی، می‌توان به کسب و کارهای کوچک در بافت فرسوده کمک کرد تا رشد کنند و به اشتغال‌زایی بیشتر منجر شوند.

 

4. مشارکت مردمی:

مشارکت ساکنان در فرآیند تصمیم‌گیری و اجرای طرح‌های احیای بافت فرسوده، از اهمیت حیاتی برخوردار است. این مشارکت، می‌تواند به افزایش کارآمدی و پایداری طرح‌ها، و همچنین افزایش حس تعلق و مسئولیت‌پذیری ساکنان نسبت به محله خود کمک کند.

  • تشکیل شوراهای محلی: شوراهای محلی، می‌توانند به عنوان نمایندگان ساکنان، در فرآیند تصمیم‌گیری و نظارت بر اجرای طرح‌ها مشارکت کنند.

  • برگزاری جلسات و کارگاه‌های مشورتی: با برگزاری جلسات و کارگاه‌های مشورتی، می‌توان نظرات و پیشنهادات ساکنان را جمع‌آوری کرد و آن‌ها را در فرآیند تصمیم‌گیری لحاظ کرد.

  • آموزش و اطلاع‌رسانی: با آموزش و اطلاع‌رسانی به ساکنان در مورد طرح‌های احیا، می‌توان آگاهی آن‌ها را افزایش داد و مشارکت آن‌ها را جلب کرد.

با اجرای این راهکارها به صورت جامع و یکپارچه، می‌توانیم به احیای بافت‌های فرسوده و تبدیل آن‌ها به فضاهایی پویا، زنده و سرزنده کمک کنیم.

 

 

 

تشکر که شیش دنگ را انتخاب کردید!

 

فراهم آورنده:احمد رشاد محمدی ️⌨️️💻

 

شیش دنگ قدرت‌مند ترین سامانه‌ی ملکی در کشور

سایر مطالب در املاک

فصل پنجم: علم درآمدزایی - بخش سوم

کتاب جذاب و پربار "علم پول درآوردن" اثر استاد برایان تریسی که توسط شاگرد مستقیم ایشان جناب دکتر مهدی نشاط به فارسی درآمده است، یکی از پربار ترین کتاب های حوزه موفقیت می باشد.

چگونه جامعه شناسان مطالعات خود را انجام می دهند؟

جامعه شناسی یک رشته مهم در علوم اجتماعی است که به مطالعه، تحلیل و درک نظام های اجتماعی می پردازد.

هنجارها و نقششان در تحولات اجتماعی

هنجار به معنای اصل، قاعده یا الگویی است که در یک جامعه یا فرهنگ مورد پذیرش قرار گرفته و به عنوان معیار رفتار و عمل افراد مطرح می شود.

برنامه های غذایی که می توانند به لاغری افراد کمک کنند

به خاطر داشته باشید که برنامه غذایی باید متناسب با شرایط فردی شما باشد. برای برنامه ریزی دقیق تر، بهتر است از یک متخصص تغذیه مشاوره بگیرید.

کارشناسی قیمت ملک: فرایندی حیاتی در معاملات ملکی

کارشناسی قیمت ملک، به عنوان یکی از ارکان اساسی در فرآیند خرید و فروش املاک، نقشی کلیدی در تعیین ارزش واقعی یک ملک ایفا می‌کند. این فرایند تخصصی، با تکیه بر دانش و تجربه کارشناسان خبره، به بررسی دقیق و

عواملی که بر روی قوای جنسی تأثیرگذار می باشند

صحبت کردن در مورد قوای جنسی یک موضوع حساس و شخصی است.

ترفندهای طلایی برای فروش سریع و پرسود خانه و آپارتمان: راهنمای جامع و کاربردی

فروش ملک، چه خانه باشد چه آپارتمان، فرایندی پیچیده است که با چالش‌های فراوانی همراه است. اما با استفاده از ترفندهای طلایی و کاربردی، می‌توانید این مسیر را هموارتر کرده و به سرعت و با سود بیشتر به نتیج

تبدیل سند شورایی به تک برگ: راهنمایی جامع و نکات ضروری

سند شورایی، که نوعی قولنامه عادی محسوب می‌شود و توسط شورای محلی یا دهیاری تأیید شده است، در مناطق روستایی و شهرهای کوچک رایج است. این سند، اگرچه مالکیت را نشان می‌دهد، اما به دلیل ماهیت عادی خود، دارا

سرمایه گذاری در مغازه: فرصت ها، چالش ها و نکات کلیدی

سرمایه گذاری در مغازه، به عنوان یکی از روش‌های سنتی و پرطرفدار در بازار املاک و مستغلات، همواره مورد توجه سرمایه گذاران بوده است. اما آیا خرید مغازه هنوز هم یک سرمایه گذاری هوشمندانه محسوب می‌شود؟ در

خرید و فروش زمین: فرصت‌ها، چالش‌ها و نکات کلیدی

خرید و فروش زمین یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال پرطرفدارترین روش‌های سرمایه‌گذاری است. زمین، به عنوان یک دارایی ثابت و محدود، همواره ارزش خود را حفظ کرده و در بسیاری از موارد، با گذشت زمان افزایش قابل

انتخاب مناسب ترین سرمایه‌گذاری: مسیری شخصی برای رسیدن به اهداف مالی

سرمایه‌گذاری، فرایندی است که نه تنها می‌تواند به حفظ ارزش پول شما در برابر تورم کمک کند، بلکه می‌تواند ثروت شما را نیز افزایش دهد. اما با وجود گزینه‌های متعدد سرمایه‌گذاری، از بازارهای مالی گرفته تا ا

دنیای پویای خرید و فروش املاک: چالش‌ها، فرصت‌ها و راهکارها

بازار املاک و مستغلات، همواره یکی از ارکان اصلی اقتصاد بوده و نقشی حیاتی در زندگی افراد و جوامع ایفا می‌کند. این بازار، تحت تأثیر عوامل متعددی همچون شرایط اقتصادی، نرخ بهره، سیاست‌های دولتی و تحولات ا