فسخ اجاره نامه در ایران: راهنمای جامع و کاربردی

فسخ اجاره نامه یکی از چالش‌های رایج در حوزه املاک است. این مقاله به بررسی قوانین و شرایط فسخ اجاره نامه در ایران می‌پردازد و راهنمایی جامع برای موجران و مستاجران ارائه می‌دهد. با مطالعه این مقاله، از حقوق خود در زمینه فسخ اجاره نامه آگاه شوید و از بروز مشکلات حقوقی جلوگیری کنید.در دنیای امروز که اجاره نشینی به یکی از رایج‌ترین روش‌های سکونت تبدیل شده است، آشنایی با قوانین و مقررات مربوط به اجاره املاک، به ویژه فسخ اجاره نامه، از اهمیت بالایی برخوردار است. چه موجر باشید و چه مستاجر، ممکن است در شرایطی قرار بگیرید که نیاز به فسخ اجاره نامه قبل از پایان مدت زمان تعیین شده داشته باشید. در این مقاله، به بررسی دقیق و کامل قوانین و شرایط فسخ اجاره نامه در ایران می‌پردازیم و مراحل قانونی آن را به زبانی ساده و قابل فهم برای عموم مردم شرح می‌دهیم. قانون به طور کلی از ادامه قرارداد اجاره حمایت می‌کند، اما در عین حال شرایطی را برای فسخ آن توسط موجر یا مستاجر در نظر گرفته است. درک این شرایط و مراحل قانونی برای جلوگیری از اختلافات و تضمین رعایت حقوق هر دو طرف ضروری است.

قوانین مربوط به فسخ اجاره نامه در ایران

 

در ایران، دو قانون اصلی به روابط موجر و مستاجر و فسخ اجاره نامه می‌پردازند:

  • قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۷۶: این قانون که در حال حاضر مبنای اصلی روابط موجر و مستاجر است، شامل ۱۳ ماده در دو فصل با عناوین «روابط موجر و مستاجر» و «سرقفلی» است. این قانون به طور خاص به شرایط فسخ اجاره نامه نمی‌پردازد و به همین دلیل، شرایط فسخ در قراردادهای اجاره نامه تنظیم شده بر اساس این قانون، باید در خود قرارداد ذکر شود و یا از اصول و مقررات مربوط به ماهیت عقد اجاره در قانون مدنی پیروی کند.، این موضوع اهمیت تنظیم دقیق قرارداد اجاره و ذکر شرایط فسخ در آن را برجسته می‌کند.

  • قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۵۶: این قانون که شامل ۳۱ ماده در ۶ فصل است، پیش از قانون سال ۱۳۷۶ تصویب و اجرا می‌شد. اگرچه این قانون در حال حاضر منسوخ شده است، اما همچنان در برخی موارد، به ویژه در مورد قراردادهای اجاره تنظیم شده قبل از سال ۱۳۷۶، مورد استناد قرار می‌گیرد.

 

مفهوم خیار در فسخ اجاره نامه

خیار در لغت به معنای اختیار است و در اصطلاح حقوقی به این معناست که یکی از طرفین قرارداد، یا شخص ثالثی، اختیار فسخ قرارداد را دارد. در قانون مدنی، انواع مختلفی از خیار برای فسخ قراردادها، از جمله قرارداد اجاره، پیش‌بینی شده است. برخی از انواع خیار که می‌توانند در فسخ اجاره نامه مورد استفاده قرار گیرند عبارتند از:

  • خیار شرط: در این حالت، در قرارداد اجاره شرط می‌شود که یکی از طرفین یا شخص ثالثی حق فسخ قرارداد را در مدت زمان مشخصی داشته باشد.

  • خیار تعذر تسلیم: اگر یکی از طرفین قرارداد به تعهدات خود عمل نکند، طرف دیگر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. به عنوان مثال، اگر موجر ملک را در زمان مقرر به مستاجر تحویل ندهد، مستاجر می‌تواند از خیار تعذر تسلیم برای فسخ قرارداد استفاده کند.

  • خیار عیب: اگر در زمان عقد قرارداد، عیب و نقصی در ملک وجود داشته باشد که در قرارداد ذکر نشده باشد و مستاجر بعد از رویت ملک متوجه آن شود، می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

  • خیار تخلف از شرط: اگر در قرارداد اجاره شروطی ذکر شده باشد و یکی از طرفین به آن شروط عمل نکند، طرف دیگر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

 

مشاهده مقاله تفاوت اسناد رسمی و عادی: راهنمای جامع و کاربردی

 

شرایط فسخ اجاره نامه توسط مستاجر

 

شرایط فسخ اجاره نامه توسط مستاجر

مستاجر می‌تواند در شرایط زیر درخواست فسخ اجاره نامه را داشته باشد:

 

عدم تطابق ملک با شرایط قرارداد:

اگر ملک اجاره داده شده با ویژگی‌ها، امکانات و شرایطی که در قرارداد ذکر شده مطابقت نداشته باشد، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. به عنوان مثال، اگر در قرارداد ذکر شده باشد که ملک دارای پارکینگ است، اما در زمان تحویل ملک، پارکینگ وجود نداشته باشد، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

 

خرابی ملک:

اگر قسمتی یا کل خانه در معرض خراب شدن باشد، به طوری که این خانه دیگر شرایط زندگی کردن برای مستاجر را نداشته باشد و قابل تعمیر هم نباشد، مستاجر می‌تواند برای فسخ قرارداد اقدام کند. به عنوان مثال، اگر سقف خانه به دلیل نشت آب خراب شده باشد و موجر برای تعمیر آن اقدامی نکند، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

 

وجود عیب در ملک:

اگر بعد از بستن قرارداد و پیش از تحویل ملک، مستاجر متوجه عیب و نقصی در خانه شود که مالک نمی‌تواند آن را قبل از سکونت مستاجر رفع کند، مستاجر می‌تواند اجاره‌نامه را فسخ کند. به عنوان مثال، اگر سیستم گرمایشی خانه خراب باشد و موجر نتواند آن را تا قبل از شروع فصل سرما تعمیر کند، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

 

عدم انجام تعهدات موجر:

اگر موجر به تعهدات خود در قرارداد عمل نکند، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. به عنوان مثال، اگر موجر متعهد شده باشد که تا قبل از شروع فصل گرما، کولر را نصب کند، اما به این تعهد عمل نکند، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. همچنین، موجر موظف است ملک مورد اجاره را در تاریخ مقرر و مطابق با شرایط ذکر شده در قرارداد به مستاجر تحویل دهد. در صورت عدم انجام این تعهد، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

 

تغییر شغل یا نقل مکان:

اگر مستاجر به دلایل شخصی مانند تغییر شغل یا نقل مکان به شهر دیگر، نیاز به فسخ قرارداد داشته باشد، می‌تواند با اطلاع قبلی به موجر، قرارداد را فسخ کند. در این مورد، بهتر است مستاجر با موجر به توافق برسد و خسارت احتمالی را پرداخت کند.

 

فسخ توسط شخص ثالث:

در برخی موارد، موجر و مستاجر می‌توانند در قرارداد اجاره شرط کنند که شخص ثالثی حق فسخ قرارداد را داشته باشد. به عنوان مثال، ممکن است شرط شود که در صورت فوت یکی از طرفین، وکیل او حق فسخ قرارداد را داشته باشد.

 

مشاهده مقاله قوانین معاملات ملکی

 

شرایط فسخ اجاره نامه توسط موجر

 

شرایط فسخ اجاره نامه توسط موجر

 

موجر نیز می‌تواند در شرایط زیر درخواست فسخ اجاره نامه را داشته باشد

 

عدم پرداخت اجاره بها:

اگر مستاجر اجاره بها را به موقع پرداخت نکند، موجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. در این مورد، موجر باید ابتدا به مستاجر اخطار کتبی بدهد و در صورت عدم پرداخت اجاره بها در مهلت تعیین شده، می‌تواند اقدام به فسخ قرارداد کند. همچنین، اگر مستاجر به مدت سه ماه اجاره بها را پرداخت نکند، موجر حق فسخ قرارداد را خواهد داشت.

 

استفاده غیرمجاز از ملک:

اگر مستاجر از ملک برای کارهای تجاری عمده یا فعالیت‌های غیرقانونی استفاده کند، موجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. به عنوان مثال، اگر مستاجر در ملک مسکونی، کارگاه تولیدی راه اندازی کند، موجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

 

تخریب ملک:

اگر مستاجر به ملک خسارت وارد کند یا آن را تخریب کند، موجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. در این مورد، موجر باید میزان خسارت را تعیین کند و از مستاجر درخواست جبران خسارت کند.

 

نیاز شخصی به ملک:

در برخی موارد، موجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند اگر نیاز به استفاده از ملک داشته باشد، مانند فروش ملک یا نیاز به استفاده شخصی از ملک. در این مورد، موجر باید به مستاجر مهلت کافی برای تخلیه ملک بدهد.

 

ممانعت از انجام تعمیرات:

اگر مستاجر مانع از انجام تعمیرات ضروری در ملک شود، موجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. تعمیرات ضروری به تعمیراتی گفته می‌شود که برای حفظ و نگهداری ملک و جلوگیری از خسارت بیشتر ضروری باشند.

 

آثار فسخ اجاره نامه

فسخ اجاره نامه آثاری را برای موجر و مستاجر به همراه دارد. مهمترین اثر فسخ این است که قرارداد اجاره و تعهدات ناشی از آن برای آینده از بین می‌رود. به عبارت دیگر، فسخ باعث می‌شود که موجر و مستاجر دیگر تعهدی نسبت به یکدیگر نداشته باشند. با این حال، فسخ تاثیری بر تعهدات گذشته ندارد. به عنوان مثال، اگر مستاجر تا قبل از تاریخ فسخ، اجاره بها را پرداخت نکرده باشد، همچنان موظف به پرداخت آن است.

پس از فسخ اجاره نامه، مستاجر باید ملک را تخلیه کند و به موجر تحویل دهد. موجر نیز باید ودیعه (در صورت وجود) را به مستاجر بازگرداند. در صورت تخلف هر یک از طرفین از این موارد، طرف متخلف ملزم به پرداخت خسارت به طرف دیگر خواهد بود.

 

مراحل قانونی فسخ اجاره نامه

برای فسخ اجاره نامه، باید مراحل قانونی زیر را طی کرد:

  1. اعلام کتبی:

    • طرفی که قصد فسخ دارد باید به صورت کتبی به طرف مقابل اطلاع دهد. این اطلاعیه می‌تواند به صورت نامه رسمی یا اظهارنامه باشد. در این اطلاعیه باید دلیل فسخ و مهلت تخلیه ملک به طور واضح ذکر شود.

    • اگر مستاجر درخواست فسخ قرارداد را داشته باشد، می‌تواند با ارسال اظهارنامه رسمی به مالک، قرارداد را فسخ کند. مالک نیز موظف است در مدت یک ماه، ودیعه را به مستاجر بازپرداخت کند.

  2. مراجعه به دادگاه (در صورت لزوم):

    • اگر طرف مقابل با فسخ موافق نباشد، یا در مورد میزان خسارت اختلاف وجود داشته باشد، باید به دادگاه مراجعه شود. دادگاه پس از بررسی دلایل و مدارک طرفین، تصمیم نهایی را صادر خواهد کرد.

    • برای حل اختلافات بین مالک و مستاجر ابتدا به شورای حل اختلاف مراجعه می‌شود.

    • در برخی موارد، دادگاه می‌تواند به دلیل تخلفات موجر حکم فسخ قرارداد اجاره و تخلیه ملک توسط مستاجر را صادر کند.

 

 

 

فسخ اجاره نامه با کد رهگیری

 

فسخ اجاره نامه با کد رهگیری

 

امروزه بسیاری از قراردادهای اجاره در سامانه املاک ثبت می‌شوند و برای آنها کد رهگیری صادر می‌شود. در صورتی که قرارداد اجاره دارای کد رهگیری باشد، برای فسخ آن می‌توان به مشاور املاکی که قرارداد را تنظیم کرده است مراجعه کرد. مشاور املاک می‌تواند با مراجعه به سامانه صدور کد رهگیری، اقاله شدن قرارداد را اعلام کند. اقاله به معنای توافق طرفین برای برهم زدن قرارداد است.

 

نکات مهم در هنگام فسخ اجاره نامه

  • مدت زمان اعلام فسخ: در بیشتر موارد، طرفی که قصد فسخ قرارداد را دارد، باید حداقل یک ماه قبل به طرف مقابل اطلاع دهد. این مهلت ممکن است در قرارداد به طور متفاوت ذکر شده باشد.

  • پرداخت اجاره بها: مستاجر باید اجاره بها را تا تاریخ فسخ قرارداد پرداخت کند.

  • خسارت فسخ قرارداد: در صورت فسخ قرارداد، ممکن است طرفین ملزم به پرداخت خسارت به یکدیگر باشند. میزان خسارت معمولاً در قرارداد ذکر می‌شود. اگر در قرارداد میزان خسارت ذکر نشده باشد، دادگاه در مورد آن تصمیم گیری خواهد کرد. به عنوان مثال، اگر مستاجر قرارداد را بدون دلیل موجه فسخ کند، ممکن است ملزم به پرداخت یک ماه اجاره بها به عنوان خسارت به موجر شود.

  • مشورت با وکیل: قبل از فسخ قرارداد، بهتر است با یک وکیل مشورت کنید تا از حقوق خود آگاه شوید. وکیل می‌تواند شما را در مورد شرایط و مراحل قانونی فسخ اجاره نامه راهنمایی کند و از بروز مشکلات حقوقی جلوگیری کند.

 

سوالات متداول

در این بخش به برخی از سوالات متداول در مورد فسخ اجاره نامه پاسخ می‌دهیم:

سوال

پاسخ

آیا مستاجر می‌تواند بدون دلیل موجه قرارداد اجاره را فسخ کند؟

خیر، فسخ یک جانبه امکان پذیر نیست مگر در شرایط قانونی یا با توافق طرفین.

آیا موجر می‌تواند بدون دلیل موجه قرارداد اجاره را فسخ کند؟

خیر، فسخ یک جانبه امکان پذیر نیست مگر در شرایط قانونی یا با توافق طرفین.

آیا در صورت فسخ قرارداد اجاره، مستاجر باید اجاره بها را پرداخت کند؟

بله، مستاجر باید اجاره بها را تا تاریخ فسخ قرارداد پرداخت کند.

آیا در صورت فسخ قرارداد اجاره، موجر باید خسارت به مستاجر پرداخت کند؟

خیر، مگر اینکه دلیل فسخ قرارداد از سوی موجر غیر موجه باشد.

آیا در صورت فسخ قرارداد اجاره، کمیسیون بنگاه به بنگاه پرداخت می شود؟

خیر، مگر اینکه در قرارداد اجاره، شرط دیگری ذکر شده باشد.

 

نتیجه گیری

فسخ اجاره نامه یکی از موضوعات مهم در روابط موجر و مستاجر است. آشنایی با قوانین و شرایط فسخ اجاره نامه می‌تواند از بروز اختلافات و مشکلات حقوقی جلوگیری کند. در این مقاله، به بررسی جامع و کامل فسخ اجاره نامه در ایران پرداختیم و مراحل قانونی آن را به زبانی ساده شرح دادیم. به یاد داشته باشید که همیشه قبل از هرگونه اقدامی در مورد فسخ اجاره نامه، با یک وکیل مشورت کنید تا از حقوق خود آگاه شوید.

 

 

فراهم آورنده:احمد رشاد محمدی ️⌨️️💻

 

سایر مطالب در قوانین و اصطلاحات ملکی

محله پاسداران در منطقه 3 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله پاسداران واقع در منط

محله امانیه در منطقه 3 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله امانیه واقع در منطقه

محله اختیاریه در منطقه 3 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله اختیاریه واقع در منط

محله احتشامیه در منطقه 3 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله احتشامیه واقع در منط

محله آرارات در منطقه 3 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله آرارات واقع در منطقه

محله کوی فراز در منطقه 2 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله کوی فراز واقع در منط

محله همایون‌شهر در منطقه 2 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله همایون‌شهر واقع در م

محله مرزداران در منطقه 2 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله مرزداران واقع در منط

محله کوی نصر (گیشا) در منطقه 2 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله کوی نصر (گیشا) واقع

بلاعوض مشارکت در ساخت چیست؟ راهنمای جامع برای مالکان و سازندگان

بلاعوض مشارکت در ساخت یه مبلغ یا امتیازه که تو قراردادهای مشارکت برای برقراری تعادل بین آورده مالک (زمین) و سازنده (هزینه ساخت) پرداخت می‌شه. تو این مقاله با تعریف بلاعوض، انواعش (نقدی، غیرنقدی، اجاره

محله فرحزاد در منطقه 2 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله فرحزاد واقع در منطقه

محله طرشت در منطقه 2 شهرداری شهر تهران

اطلاعات خرید و فروش، رهن و اجاره، اجاره روزانه و کوتاه‌مدت آپارتمان، خانه، ملک، مغازه، مسکن، ویلا، باغ و املاک مسکونی، اداری، تجاری، کشاورزی، صنعتی، خدماتی، آموزشی و ورزشی در محله طرشت واقع در منطقه د